![\"\"](\"https:\/\/zwijgendevaders.nl\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/ZVPaulOverdiekKerst1944-1024x710.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\nDe vader van Janneke kwam pas maanden na de oorlog weer thuis, via een omweg door Itali\u00eb en Frankrijk. \u2018Hij was niet spraakzaam over die moeilijke periode omdat hem openlijk werd verweten niet tegen de Duitsers in opstand te zijn gekomen.\u2019 De vraag die zovelen voor de voeten werd geworpen: \u2018Waarom heb je geen verzet gepleegd of ben je ondergedoken?\u2019<\/p>\n\n\n\n
Schaamte wordt soms doorgegeven. \u2018Op de lagere school durfde ik niet te vertellen dat mijn vader in Duitsland heeft moeten werken\u2019, schrijft Marjan. \u2018Was het goed of fout wat hij heeft gedaan?\u2019 Haar vader heeft zijn ervaringen in rijmvorm opgeschreven, een creatieve manier om vreselijke gebeurtenissen een behapbare vorm te geven. \u2018Door je boek Zwijgende vaders denk ik er nu over om ook naar de stad te reizen waar hij van juni 1943 tot het eind van de oorlog heeft gezeten.\u2019<\/p>\n\n\n\n
De vader van Berend was door zijn technische kennis gepromoveerd tot buschauffeur voor dwangarbeiders. \u2018Aan het eind van de oorlog moest hij soldaten naar het oostfront transporteren.\u2019 Hij kom niet meteen naar huis. Door de Amerikaanse generaal Patton werd hij in dienst genomen voor onderhoud aan de tanks. \u2018Hij heeft er zijn hele leven niet over gesproken. Pas op het eind van zijn leven in het verpleeghuis kwam het eruit.\u2019<\/p>\n\n\n\n
Anders was dat met de vader van Mieke. \u2018Mijn vader heeft er altijd over verteld. In 2002 is hij met een groep Nederlandse en Belgische dwangarbeiders in Karlsruhe ontvangen door het gemeentebestuur. Een hele week hebben zij daar de plekken bezocht waar ze tewerkgesteld zijn. Ook hebben ze op scholen gesproken.\u2019 Het zijn schrijnende verhalen, over onder meer \u2018de schuilkelder waar hij eigenlijk naartoe moest tijdens een enorm bombardement. Hij kon er niet bij. Op die plek zijn veel slachtoffers gevallen.\u2019<\/p>\n\n\n\n
Piet schrijft over de antinazistische opvattingen van zijn vader, die om die reden naar een strafkamp in Stettin werd opgesloten. Overdag moest hij werken bij een boer. Over hem zei hij: \u2018Als Germaan behandelde hij me goed, maar ook was hij een kolere-nazi.\u2019 In datzelfde kamp zaten Fransen en Polen. \u2018Loerde een Pool in een barak naar buiten, dan hadden bewakers soms de lol om hem door het raam weg te schieten.\u2019<\/p>\n\n\n\n
De vader van Henk vertelde over de voortdurende honger. \u2018Hij liep op een dag langs een bakkerij. De lucht van vers brood trok hem de winkel in. In de drukte van burgers, soldaten en het personeel wist hij een brood te stelen, maar de bakker ontdekte dat. Hij had de vermagerde jongen uit het kamp al bij binnenkomst opgemerkt. Mijn vader schrok enorm dat hij was betrapt, maar de bakker knikte hem bemoedigend toe. Deze herinnering kon hij niet zonder vochtige ogen vertellen. \u201cWas ik verlinkt, dan hadden de Duitse soldaten me misschien wel hartstikke doodgeschoten.\u201d Natuurlijk schoot ik daar ook weleens van vol.\u2019<\/p>\n\n\n\n
De vader van Mark kwam uit Aalsmeer. In het gezin waren nog drie zusters. De NSB dreigde het gezin met deportatie naar Duitsland als de zoon zou onderduiken in plaats van zich te melden voor de arbeidsinzet. \u2018Dan is het vanzelfsprekend dat je gaat.\u2019 Toen de geallieerden de Duitse grens naderden en de dwangarbeiders richting oosten moesten afmarcheren, kon hij ontsnappen. In het bevrijde Limburg kon hij aansterken. \u2018Weer thuis was iedereen sterk vermagerd. Mijn vader zag er natuurlijk goed uit, en prompt kreeg hij de vraag of hij in de oorlog fout was geweest.\u2019<\/p>\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/zwijgendevaders.nl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/ZV-3D-Overdiek-Zwijgende-vaders-edited-1.png\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\nDat was anders voor de vader van Lieneke. Die vertelde over zijn \u2018gruwelijke ervaringen tijdens de bombardementen op Hamburg, en de willekeurige executies in het werkkamp\u2019. Na de bevrijding van Nederland is hij lopend huiswaarts gegaan, \u2018onderweg vluchtend en slapend in troggen, zich verstoppend in bossen. Zo veel was hij afgevallen dat niemand hem meer herkende in het dorpje waar hij vandaan kwam.\u2019<\/p>\n\n\n\n
Frits kreeg \u2018Zwijgende vaders\u2019 van zijn dochters. Hij laat weten dat \u2018na twintig pagina\u2019s tot me doordrong dat dit over mij gaat\u2019. Ook zijn vader stierf op jonge leeftijd. Van de oorlog waren geen herinneringen overgebleven, anders dan een pasfoto van hem \u2018met een smal ingevallen blik en nietszeggende, starende ogen\u2019. Via de Arolsen-archieven ontdekte Frits dat zijn vader in Bremen had gezeten. Een oom kon hem er niets over vertellen. \u2018Je vader sprak er niet over.\u2019<\/p>\n\n\n\n